Interpretacja tytułu powieści Tadeusza Konwickiego pt. "Mała Apokalipsa" w świetle treści i problematyki.

Treść: A. Apokalipsa miasta:
- poczucie niepewności mieszkańców - nieznajomość dokładnej daty, chaos myślowy,
- brudne, ciemne ulice,
- rozsypujące się budynki, infrastruktura miejska,
- całkowita dezorganizacja życia miasta - komunikacji, handlu (żałosne zaopatrzenie), gastronomii, ...
- nonsensy gospodarcze - reglamentacja wszystkiego,
- kontrasty finansowe: luksus władzy i nędza przeciętnego Polaka,
- łapówkarstwo, odcinanie wody, elektryczności - całkowita pogarda dla mieszkańców Warszawy,
- preparowanie wiadomości w środkach masowego przekazu jako konsekwencja wszechobecnego systemu,
- rozkradanie mienia państwowego,
- sterroryzowanie obywateli - legitymowanie przy każdej okazji, śledzenie (por. w b. redakcji "Szpilek"),
- brak sprzeciwu wobec poczynań władzy i aparatu przymusu,
- bezcelowe manifestacje, pochody, festyny,
- gigantofony i orkiestry słyszalne w każdym zakątku miasta - trąby piekielne,
- obnażenie dwulicowości i obłudy systemu - niemożliwość jednoznacznego zinterpretowania czegokolwiek ( np. UB przebrane za kompanię ruchu).
B. Koniec państwa polskiego:
- odznaczenie orderem "I-szego kandydata do ZSRR",
- Polska jako 17 republika ZSRR - w dniu swojego święta - 22 lipca,
- zdrada polskiej racji stanu przez najwyższe władze partyjne i państwowe,
- całkowity brak obywatelskiej postawy mieszkańców - brak zainteresowania sprawami ojczyzny.
C. Moralny i osobisty wymiar apokalipsy bohatera:
- motyw wędrówki przez kręgi piekielne (Dante Alighieri),
- droga krzyżowa bohatera - od skazania (rozmowa rano) aż po Golgotę (PKiN),
- podziemia restauracji "Paradyz" jako dolina Józefata,
- upadek norm moralnych (demonstracje, rozboje - partyzantka, oszustwa, zakłamanie),
- dwa oblicza sztuki: - oficjalna - brukowa, zniewolona, płytka ; koniunkturalna,
- drugi obieg literatury,
- poddanie opozycji poczynaniom władzy ze względów ekonomicznych - wyprzedaż ideałów (by móc żyć); także dwulicowość,
- metody totalitarne w działaniu opozycji, np. rozkaz samospalenia,
- groteskowe przedstawienie kondycji psychicznej ludzi będących u władzy - normalnie jest tylko w szpitalu psychiatrycznym ; "rozbieranie się" jako kres wytrzymałości psychicznej,
- odkrywanie brutalnej prawdy o rzeczywistości realnego socjalizmu poprzez rozmowy i epizody z udziałem Sachera, towarzysza Kobiałki, Schmidtów, starego AK-owca, Bułata, Haliny... - powolne i ciężkie dochodzenie do prawdy,
- symboliczne pożegnanie z kobietami jego życia - z rzeczami ziemskimi,
- niebieski kanister jako krzyż, narzędzie śmierci; Tadzio może być interpretowany częściowo jako Szymon Cyrenejczyk - pomaga mu go nosić,
- samospalenie jako rozpaczliwy akt próby przebudzenia obojętnych ludzi z letargu.
D. Kosmiczny wymiar apokalipsy - Galaktyka pędzi w przestworzach, a my i tak nie mamy wpływu na losy naszej planety nawet gdybyśmy uporali się z problemami przyziemnymi.
...