Strona główna » Liceum » Język polski » Pozytywizm


"Lalka" Bolesława Prusa. (3)



Poprzednia praca: Pozytywizm - ogólna charakterystyka.
Następna praca: Program pozytywistów warszawskich.



Treść: Utwór był publikowany w "Kurierze codziennym" w 1889 roku. Akcja obejmowała lata 1878-79, pamiętniki sięgały natomiast początków XIX w. Czas narracji pierwszoosobowej pokrywa się z czasem akcji. Włożył ją pisarz w usta starego subiekta, natomiast narrator trzecioosobowy jest wszechwiedzący o wyraźnych cechach autorskich. Ma spojrzenie subiektywne, w przeciwieństwie do pierwszoosobowego. Język utworu nie zwraca na siebie uwagi czytelnika - jest przejrzysty, ale miejscami widać stylizację w partiach dialogowych. Kompozycja jest zwarta, spójna ale otwarta przez niejasne zakończenie. Występują w "Lalce" różne gatunki literackie - powieść psychologiczna, społeczna, humoreski (o studentach), elementy powieści satyrycznej (o arystokracji), historycznej, fantastyczno - naukowej (Prus był jej prekursorem w Polsce).
Rzecki - prezentuje w utworze pokolenie romantyków, jest zdecydowanie najstarszy spośród trzech bohaterów. Brał aktywny udział w Wiośnie Ludów. Oprócz elementów romantyka ma także przymioty pozytywisty - jest rzetelny, uczciwy, pracowity. Ukazany jest w momencie rozwoju społecznego, w którym na społeczeństwo Kongresowe wpłynęły już idee pozytywistyczne. Istotą tej postaci jest konfrontacja z resztą społeczeństwa - Rzecki nie może sobie w nim znaleźć miejsca - nie jest potrzebna ani jego uczciwość, ani patriotyzm. Zamyka się we własnym świecie, bo nie akceptuje rzeczywistości zewnętrznej. Jego świat odnajduje się na kartach pamiętnika - tam znajdziemy marzenia i idee postaci - napoleońską - marzenie o odrodzenie ojczyzny, o budowie świata sprawiedliwego. Jest jednak również romantycznym kochankiem - kocha panią Stawską, lecz skazany jest na niepowodzenie. Innym elementem romantycznym postaci jest przyjaźń - wierzy, iż przyjaciel zostanie działaczem konspiracyjnym. Rzecki jest bohaterem duchowej klęski - żadna z rzeczy, o których marzył nie realizuje się w żadnym stopniu.
Wokulski - idealista epoki przejściowej - on najpełniej łączy w sobie cechy romantyka i pozytywisty. W czasie swej nieszczęśliwej, ubogiej młodości podczas pracy w winiarni styka się z patriotyczną młodzieżą warszawską - dzięki niej zaczyna się uczyć, bierze udział w powstaniu styczniowym. Zostaje zesłany - czas wykorzystuje na naukę. Po powrocie do kraju zastaje obojętność społeczną - ludzie zajęci są robieniem interesów, a więc tym także zajmuje się bohater. Dla dobrego startu ożenił się z średnio bogatą wdową, choć starał się (bezskutecznie) szukać ideałów swego życia. W duszy Wokulskiego rodzi się dawny, szlachecki kompleks - pragnie zmienić pozycję społeczną za pomocą pieniędzy. Zdobywa je na spekulacjach wojennych - wraca bogaty i wzbudza podziw wśród mieszczaństwa, ale nie arystokracji. Wiedząc, iż Łęccy są biedni i pragnąc pozyskać Izabellę swoimi datkami uzależnia ich finansowo.
Ochocki - idealista naukowy - bez złudzeń spogląda na rzeczywistość, swoje plany łączy z wyjazdem za granicę.
Utwór ma kompozycję otwartą - być może bohater wysadzając zamek zabił się - powieść to tragiczny obraz losu człowieka - ofiary archaicznej struktury społecznej. Albo jest to utwór w jaki sposób dojrzały i myślący człowiek marnuje swoją energię. Być może jednak bohater przeżył i wyjechał - przezwyciężył te ograniczenia, które nakładało na niego społeczeństwo polskie. Na pewno jednak straciło ono wartościową, przedsiębiorczą jednostkę.
Społeczeństwo XIX w. znacznie różniło się od obecnego - zamiast struktur kapitalistycznych miało jeszcze feudalne. Najważniejsza jest arystokracja - ludzie zbankrutowani na wszystkich płaszczyznach - od ekonomicznej do intelektualnej. Mimo to odgrywają najistotniejszą rolę. Mieszczaństwo jest zróżnicowane - polskie i żydowskie. Polskie to przede wszystkim ludzie drobnego interesu, zazwyczaj dosyć ubodzy. Żydzi natomiast są dość ekspansywni ekonomicznie. Bardzo szeroko przedstawia ich pisarz w utworze - sądzi, że asymilacja Żydów została zahamowana (wyjątek - Szuman). Obecne są też asymilacje pozorne - w głębi duszy bardzo odmienni, lecz przejmujący polskie obyczaje by móc z Polakami konkurować. Socjaliści - studenci nie budzą w autorze szczególnej sympatii. Społeczeństwo jest więc anachroniczne, pełne kontrastów, najszerszą grupę stanowią ludzie nędzy. Symbolem stosunków społecznych Warszawy jest kontrast między dostatkiem Śródmieścia a przejmującą nędzą mieszkańców Powiśla.
"Lalka" jest powieścią rozrachunkową - autor z perspektywy 20 lat spogląda na owoce realizacji ideałów pozytywistycznych. Ocenia tą realizację wyraźnie negatywnie. Jedynym owocem jest materializacja świadomości społecznej. Wszyscy chcą się dorobić - prowadzi to do antagonizacji i zahamowania rozwoju kraju. W takiej atmosferze gasną idee narodowowyzwoleńcze. Następuje proces rozkładu społecznego - sytuacja, w której społeczeństwo traci podstawowe więzi i z grupy staje się zbiorem jednostek. Dzieje się tak poprzez odwracanie się od tradycji - traci wspólnotę wartości cenionych i szanowanych. Można jednak utwór odczytywać inaczej - o roli tradycji w życiu społecznym, zwracając uwagę na życiowe bankructwo Wokulskiego, który wyrzeka się dorobku całego życia lub też w kategoriach powieści psychologicznej mówiącej o znaczeniu stabilizacji emocjonalnej w życiu człowieka (wszyscy dotknięci są samotnością)....


Widzisz tylko część pracy, aby zobaczyć całość, musisz się zalogować.

Nie masz jeszcze u Nas konta? Na co czekasz? ZAREJESTRUJ SIĘ JUŻ TERAZ

Zapomniałeś hasła? Skorzystaj z formularza przypominającego hasło.


Czytano: 2444 , autor: agacjo , Ocena: 18.84

      Blip Śledzik Twitter Facebook Buzz Wykop

Inne podobne teksty do tytułu "Lalka" Bolesława Prusa. (3)

"Lalka" Bolesława Prusa wyrazem rozczarowania społeczeństwem polskim (idealiści polscy na tle społecznego rozkładu).
"Lalka"
"Lalka" Bolesława Prusa - powieść o "straconych złudzeniach".
"Lalka" i "Nad Niemnem" wobec programu polskich pozytywistów.
"Lalka" powieścią wielkiego realizmu.
"Lalka" - Boleslawa Prusa. Powieść o straconych złudzeniach
Czym różni się powieść Bolesława Prusa pt. "Lalka" od filmu Wojciecha Hasa o tym samym tytule?
"Lalka" Bolesława Prusa jako powieść o miłości.
Kreacja Stanisława Wokulskiego - "Lalka".
Świat według starego subiekta - "Lalka".
"Lalka" Bolesława Prusa, jako najwybitniejsza powieść realizmu krytycznego.
Twierdzi się, że "Lalka" Bolesława Prusa jest powieścią - arcydziełem. Jeśli podzielasz ten sam pogląd, wskaż parę walorów uzasadniających tę ocenę.
"Lalka" to powieść o straconych złudzeniach - czy się z tym zgadzasz?
"Lalka".
"Lalka" jako panorama społeczeństwa polskiego


Losowe teksty z tej samej kategorii

"Potop" Sienkiewicza jako powieść "ku pokrzepieniu serc".
Wybrani bohatorowie "Nad Niemnem" i "Lalki". W poszukiwaniu celu i sensu życia.
"Gloria vistis" E. Orzeszkowej - bardzo krótkie opracowanie.
Co stanowi o wartości człowieka: czyny, uczucia czy religia? (na podstawie „Kamizelki” i „Mendla Gdańskiego”)
Analiza i interpretacja wiersza Marii Konopnickiej "Botticelli"
„Dlaczego tolerancja religijna i rasowa jest niezbędna we współczesnym świecie?” – w oparciu o lekturę „Mendel Gdański”.
Hasła programowe pozytywizmu i ich odzwierciedlenie w dobie epoki
"Lalka" i "Nad Niemnem" wobec programu polskich pozytywistów.
Jak sądzisz, dlaczego Honoriusz Balzak opisując świat posłużył się reguła opisu, która ukazuje rzeczywistość w szczegółach.Jakie to ma przełożenie na idee pozytywistyczne:scientyzm,organicyzm i ewolucjonizm?
"Lalka" Bolesława Prusa - powieść o "straconych złudzeniach".


Wasze komentarze

Brak komentarzy dla danej pracy.




Zmień kategorię:

Zobacz także:

Język polski
Antyk i Biblia Antyk i Biblia
Barok Barok
Biografie Biografie
Charakterystyki Charakterystyki
Gramatyka Gramatyka
Inne Inne
Konspekty Konspekty
Listy Listy
Materiały do matury Materiały do matury
Młoda polska Młoda polska
Motywy Motywy
Oświecenie Oświecenie
Plany wydarzeń Plany wydarzeń
Pozytywizm Pozytywizm
Prace przekrojowe Prace przekrojowe
Prasówki Prasówki
Prezentacje maturalne Prezentacje maturalne
Recenzje Recenzje
Renesans Renesans
Romantyzm Romantyzm
Rozprawki Rozprawki
Streszczenia Streszczenia
Średniowiecze Średniowiecze
Tematy wolne Tematy wolne
Wiersze Wiersze
Wspołczesność Wspołczesność
XX lecie XX lecie

A A A A - zmień wielkość czcionki


Oceń pracę:

Ocena pracy wynosi 18.84.

Informacje o pracy:

⇒Dodano: 2008-02-01 10:04:39
⇒Czytano: 2444
Autor: agacjo


Dodatkowe opcje:

Drukuj stronę
ZGŁOŚ NARUSZENIE
Wyślij znajomemu
Dodaj do ULUBIONYCH



Dodaj komentarz:

Tytuł:

Treść: