Strona główna » Liceum » Język polski » Materiały do matury


Gatunki i pojęcia epoki Antyku.



Poprzednia praca: Gatunki - tragedia szekspirowska, tren, fraszka, pieść, nowela, sielanka, pojęcie tragizmu.
Następna praca: Gatunki literackie oświecenia (bajka, satyra, poemat historyczny, powieść, sielanka).



Treść: MIT - Jest to opowieść o stałej wartości fabularnej, wyrażająca wierzenia danej społeczności. Innymi słowy jest to narracyjna wypowiedź obrazująca wierzenia. Mity podejmują takie tematy jak stworzenie świata, początek ludzkości, czasy odległe oraz życie i zwyczaje bogów. W ten sposób opowieści te łączyły następujące funkcje: poznawczą (objaśniając np. zjawiska przyrody - przemijanie pór roku w micie o Demeter i Korze, pioruny jako broń Zeusa itp.), światopoglądową (mity są podstawą wierzeń religijnych) oraz sakralną (w mitach tkwi źródło religijnego kultu i związanych z nim obrzędów). Ponadto mity umacniały pierwotną społeczność tworząc wspólną dla niej tożsamość. Głównymi bohaterami są bogowie, półbogowie (potomkowie ludzi i bogów) oraz herosi (czyli ludzie obdarzeni nadprzyrodzonymi właściwościami, np. Herkules odznacza się nadludzką siłą). W mitach zostały utrwalone pierwsze archetypy np. miłość macierzyńską wyraża Demeter, postawę zbuntowanego społecznika Prometeusz, marzyciela Ikar, a przeklętego przez los Edyp. Mity to także źródło toposów, np. Arkadii jako szczęśliwej krainy, "złotego wieku", wędrówki (Odyseusz) czy Amora przeszywającego serce strzałą miłości.
EPOS BOHATERSKI - Jest to jeden z głównych gatunków epiki. Epos to rozbudowany utwór wierszowany, przedstawiający dzieje legendarnych lub historycznych bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności narodowej. Genetycznym źródłem były mity, podania i baśnie. Epos zawiera wydarzenia historyczne obok wierzeń religijnych i mitologicznych. W utworach Homera zasadą kompozycji jest paraleizm (równoległość wątków). Wydarzenia rozgrywają się w dwóch światach : bogów i ludzi, między którymi istnieje nierozerwalna więź. Narrator antycznego eposu jest osobą obiektywną, wszechstronną i wszechwiedzącą. Epos rozpoczyna się inwokacją i charakteryzuje się patetycznym stylem (eposy opiewają wszak heroiczne czyny). Utwory Homera charakteryzują się także rozbudowanymi epitetami i porównaniami. W czasach późniejszych eposy zwane także epopejami zostały zastąpione powieściami.
TRAGEDIA ANTYCZNA - Dramat starogrecki powstał z obrzędów ku czci Dionizosa. Z pieśni chóralnej, zwanej dytyramb, śpiewanej dla boga winorośli, narodzin i śmierci, powstała tragedia. Pierwotnie miała ona formę dialogu przodownika (koryfeusza) z chórem. Z czasem koryfeusz stał się aktorem. W klasycznej tragedii na scenie występować mogło najwyżej trzech aktorów. Tragedia zaczynała się prologiem (zapowiedzią konfliktu, informacjami o przeszłości), po którym następował parodos (wejście chóru). Główna część utworu składała się z epeisodiów (kolejne epizody akcji) oraz stasimonów (wystąpienia chóru, komentarz do wydarzeń). Ostatnią pieśń chóru nazywano exodosem. W tragedii antycznej obowiązuje zasada trzech jedności - czasy (akcja musi się zamknąć w jednym dniu), miejsca(rzecz dzieje się w jednym miejscu, np. przed królewskim pałacem) i akcji (która musi być jedno wątkowa, dotyczyć jednego zdarzenia). Istotą tego gatunku jest konflikt tragiczny. Bohater tragedii postawiony jest w sytuacji koniecznego wyboru: musi wybrać pomiędzy równorzędnymi, przeciwstawnymi racjami, co okazuje się właściwie niemożliwe, gdyż każdy wybór zbliżą go do katastrofy, zagłady (tragizm). Celem tragedii antycznej jest katharsis.
EPIGRAMAT - Gatunek wywodzi się z napisów rytych na posągach, nagrobkach, w twardym materiale (marmur), toteż sama materia dyktowała konieczność zwięzłości. Epigramat dąży ku celnej, dowcipnej i zaskakującej puencie. Tematyka tych utworów jest doprawdy różnorodna - od opisów posągów zaczynając, poprzez epitafia (napisy nagrobkowe), wiersze miłosne, moralizatorskie, biesiadne i satyryczne aż do tekstów związanych z ofiarami sakralnymi.
PSALM - Jest to biblijny utwór poetycki o charakterze modlitewno-hymnicznym. Bóg jest ośrodkiem wypowiedzi (jak w hymnie pochwalnym), odbiorcą próśb i dziękczynień, dawcą prawa i mądrości. Najłatwiej rozpoznawalną cechą psalmów jest ich zrytmizowany język.
PRZYPOWIEŚĆ - Zwana także parabolą, przypowieść jest utworem narracyjnym, typowym gatunkiem literatury moralistycznej. Gatunek ten pojawia się w literaturze wszystkich czasów - od prastarej baśni, mitu do współczesnych powieści. Przypowieść ujęta w takiej perspektywie, tzn. ponadczasowej, opisowej, ma niewiele cech wyróżniających: jej istotą jest niesamodzielna i schematycznie ukształtowana fabuła. Postaci i zdarzenia przedstawione w paraboli istnieją po to, aby wyjaśnić nadrzędne prawdy uniwersalne: moralne, filozoficzne czy religijne. Przypowieść zestawia dwie rzeczywistości - pierwsza jest obrazem życia codziennego (świat przedstawiony), druga jest nieuchwytna zmysłowo, znajduje się w sferze pojęciowej (np. moralnej - dobro i zło, wina i odpowiedzialność człowieka itp.). Przypowieść biblijna jest zamkniętym opowiadaniem o dość rozwiniętej, choć schematycznej fabule, w której każde ogniwo jest znaczące i każde trzeba wyjaśniać w powiązaniu z całością przekazywanej nauki. Zrozumienie i interpretacja paraboli wymaga przejścia od znaczenia dosłownego do znaczenia alegorycznego lub symbolicznego. Odmianą przypowieści jest tzw. przykład, czyli opowiadanie, w którym znacząca jest dosłowna warstwa fabularna, np. przypowieść o bogaczu i Łazarzu, o faryzeuszu i celniku. W tych przypowieściach postacie i zdarzenia nie mają sensu alegorycznego, lecz znaczą dosłownie jako przykład postaw moralnych. Podobnie do przypowieści zbudowane są baśnie. W paraboli jednak nie występują elementy fantastyczne, a prawda moralna nie dotyczy wyłącznie świata naturalnego i egzystencji ludzkiej, jak jest w przypadku baśni.
APOKALIPSA - Jest to szczególny rodzaj wypowiedzi biblijnej, która opisuje tajemnice czasów ostatecznych i wyjaśniającej sens dziejów.
ARCHETYP - Jest to wzór ludzkich postaw i zachowań, pradawne, niezmienne wyobrażenia, tkwiące w zbiorowej świadomości każdej społeczności np. Demeter wyobrażająca miłość macierzyńską, Narcyz - postawę egoistyczną, Prometeusz - Zbuntowanego wobec bogów społecznika.
TOPOS - Z mitów wywodzą się stałe obrazy i motywy literackie, tzw. miejsca wspólne zwane toposami. Przykładem toposu jest Amor przeszywający serce strzałą lub Arkadia czy "złoty wiek". Wspólne motywy można znaleźć także w różnych mitologiach starożytnych, np. topos genezyjski.
FATUM - Ludzie starożytni wierzyli, że każdy byt ma przydzielony przez odwieczne prawo los, przeznaczenie, zwane fatum. Nad jego przebiegiem czuwały odpowiednie bóstwa - greckie Mojry lub rzymskie Parki.
KATHARSIS - Dzieło antyczne miało celowo oddziaływać na reakcje i przeżycia odbiorców. Pierwotnie Grecy taką funkcję przypisywali muzyce i tańcom, jako czynnikom umożliwiającym oczyszczenie duszy z win i pełne jej wyzwolenie. Arystoteles tę funkcję przypisywał tragedii, działaniu akcji tragicznej, która wywołuje w widzu "litość i trwogę" oraz oczyszczenie z takich doznań.
TRAGIZM - Jest to kategoria estetyczna, czyli swoista jakość dzieła. Wywołuje ją szczególny sposób konstrukcji losów bohaterów, usytuowanych w nierozwiązywalnym konflikcie tragicznym - w konflikcie wartości i konieczności. Bohater niezależnie od siły charakteru, od szlachetnych intencji, sprowadza na siebie zgubę - śmierć lub klęskę. Tragizm łączy się ze wzniosłością, realizować się może w różnych utworach literackich, ale szczególnie charakterystyczny jest dla tragedii....


Widzisz tylko część pracy, aby zobaczyć całość, musisz się zalogować.

Nie masz jeszcze u Nas konta? Na co czekasz? ZAREJESTRUJ SIĘ JUŻ TERAZ

Zapomniałeś hasła? Skorzystaj z formularza przypominającego hasło.


Czytano: 1910 , autor: Michalk88 , Ocena: 70.68

      Blip Śledzik Twitter Facebook Buzz Wykop

Inne podobne teksty do tytułu Gatunki i pojęcia epoki Antyku.

Gatunki typowe dla literatury pozytywizmu - realizm.
Gatunki - tragedia antyczna, epos bohaterski; pojęcia: tragizm, katharsis.
Gatunki - tragedia szekspirowska, tren, fraszka, pieść, nowela, sielanka, pojęcie tragizmu.
Gatunki literackie oświecenia (bajka, satyra, poemat historyczny, powieść, sielanka).
Gatunki typowe dla baroku; pojęcia: sarmatyzm, kontrreformacja, konceptyzm.
Gatunki biblijne we współczesnej literaturze.


Losowe teksty z tej samej kategorii

Przykładowe zagadnienia z literatury do matury ustnej
Ustna
"Człowiek nie kamień"- jaki komentarz do słów Kochanowskiego, dopisali twórcy XIX i XX wieku?" – cierpienie
Charakterystyka epok - wersia mini
Pojęcia z polskiego
Krytyka literacka w dwudziestoleciu.
Kształtowanie się osobowości i rola pracy w życiu człowieka - przekrojowe pytania, na ustny egzamin.
Motyw artysty i sztuki.
Rafał Wojaczek
Renesansowe ideały życia (na podstawie konkretnych tekstów).


Wasze komentarze

Brak komentarzy dla danej pracy.




Zmień kategorię:

Zobacz także:

Język polski
Antyk i Biblia Antyk i Biblia
Barok Barok
Biografie Biografie
Charakterystyki Charakterystyki
Gramatyka Gramatyka
Inne Inne
Konspekty Konspekty
Listy Listy
Materiały do matury Materiały do matury
Młoda polska Młoda polska
Motywy Motywy
Oświecenie Oświecenie
Plany wydarzeń Plany wydarzeń
Pozytywizm Pozytywizm
Prace przekrojowe Prace przekrojowe
Prasówki Prasówki
Prezentacje maturalne Prezentacje maturalne
Recenzje Recenzje
Renesans Renesans
Romantyzm Romantyzm
Rozprawki Rozprawki
Streszczenia Streszczenia
Średniowiecze Średniowiecze
Tematy wolne Tematy wolne
Wiersze Wiersze
Wspołczesność Wspołczesność
XX lecie XX lecie

A A A A - zmień wielkość czcionki


Oceń pracę:

Ocena pracy wynosi 70.68.

Informacje o pracy:

⇒Dodano: 2008-08-25 10:25:55
⇒Czytano: 1910
Autor: Michalk88


Dodatkowe opcje:

Drukuj stronę
ZGŁOŚ NARUSZENIE
Wyślij znajomemu
Dodaj do ULUBIONYCH



Dodaj komentarz:

Tytuł:

Treść: