Strona główna » Liceum » Język polski » Materiały do matury


Barok, Oświecenie.



Poprzednia praca: Mowa do ojców.
Następna praca: Charakterystyka Walerego.



Treść: Zjawiska i motywy.
Śmierć przemijanie, szatan-typowe motywy sztuki i lite -ratury. Zwrot ku Bogu i religii wobec przeczucia kruchości i przemijalności życia ludzkiego. Filozofowie B. Franciszek Bacon(An) Novum Organum. Błażej Pascal(Fr)
Człowiek jako krucha trzcina, rozumna, lecz poddana wichrom wszechświata.
Teoria istnienia Boga. Benedykt Spinoza(Hol) Bóg to podstawowa substancja wie -czna (pewnik filozoficzny). Moralność jest autonomiczna, trwała, niezależna od czasów i zmian historycznych. (Fr) ojciec racjonalizmu, autor "Cogito ergo sum", wartość ludzkiego rozumu. Takie postawy powodowały rozwa -żania nad kondycją człowieka, poszukiwano pewnej trwałej wartości istniena, na której mo -żna by zbudować nową koncepcję, uciekano do religijności, materii i rozumu (ascetyzm-doczesność). Kontreformacja- reakcja koś -cioła wobec nurtów reforma -cji.
Konceptyzm (marinizm) w poezji- moda na orygilalność, pomysłowość, szokowanie odbiorcy.
Sarmatyzm w kulturze polskiej,
Rokoko- styl w sztuce, ostatnia faza baroku. Barok kojarzy się z wiekiem XVII, w Polsce z okresem czasów saskich. XVII wiek -wojeny z Kozakami, Szwedami, Turkami, wojny religijne, zarazy, śmierci, co doprowadziło do zachwiania wiary w wartości harmonijne, spokojną kondycję świata. Zwrot ku Bogu -tematy doczesne zastąpiły rozmyślania na temat śmierci, kościół odpowiada reformą wew. Poezja barokowa oryginalna, nieharmonijna, ma zadziwić, wstrząsnąć odbiorcę swoim kunsztem. Pałace magnackie, dwory szlacheckie i miasto. Liryka skierowała swą uwagę na magnaterię i elitę z dworów królewskich. Czerpali oni inspirację z Europy, hołdowali zachodnim wzorcom i prefero -wali kosmopolityzm, było to lekceważenie kultury naro -dowej. Szlachta ziemiańska z dworów i dworków zaścianko -wych. Zarówno w stroju jak tradycji i wierze trwała przy rodzimych wzorcach-sarma -tyzm. Jego wyznacznikami są liberum veto, zajazdy, reli -gijność, patriotyzm, konser -watyzm, egoizm Ale była ona także ostoją polskości-zwła -szcza w dobie zaborów. Nie dała się ona zwyciężyć obcym modom i zagranicznym dwo -rom, jest wierna rodzimym wartościom. Za swój obowią -zek uważała obronę ojczyzny, legendarna była odwaga pols- kich żołnierzy.
Literatura. Epika
Jan Sobieski. Listy są przykładem epistolografii. Są obrazem uczucia (topos miłości). Obok wyznań król opisuje zdarzenia wojenne, co sprawia, że stają się one waż -nym dokumen tem history -cznym.
J. Ch. Pasek. Pamiętniki-wspaniały portret szlachcica Sarmaty i obyczajowości XVII. Służyły one Sienkiewiczowi jako jedno ze źródeł powstania trylogii,
- Pasek (Zagłoba). Składają się z dwóch cześci.
I żołnierska- służba u boku Czarnieckiego, bitwy ze Szwedami, wyprawa do Danii, na Moskwę życie żołnierskie, burdy, pijaństwo, awantury z Litwinami (1656-66).
II żywot ziemiański obfitujący w opisy życia szlachty. Opisuje elekcję M. Wiśniowieckiego, różne intrygi, okazuje się że są tchórzami(1667-88). Pamię -tniki: świetny styl, szlachecka gawęda, ujawnia się typowy barokowy styl, zdarzenia o zawiłych losach szlachty. Utwór jest cennym dokumentem ilustrującym mentalność ówcze -snej szlachty, koresponduje z "Żywotem czł..." (Reja) Pamiętniki uznaje się za przy -kład gawędy szlacheckiej - czyli gatunku, wywodzącego się z literatury mówionej

W. Potocki. Idealizował ziemiański wzorzec życia, ale widział także problemy stanu chłopskiego, był poetą-publicy -stą. Jego twórczość za wiera mnóstwo postulatów, reform, satyrycznego spojrzenia na świat, odwoływał się do Biblii i antyku.
Sarmata moralista, patriota, arianin. Tytuły zbiorów to "Moralia" i "Ogród fraszek". Podejmuje tematykę: szlacheckich obyczajów, spra -wę RP
-pielęgnuje mit sarmacki, jego ideały, świetną przeszłość, choć pomstuje na teraźniejszość"Transakcja wojny chocimskiej"- XVII -wieczny epos (cechy: inwo -kacja, wzór wodza, mowa przed bitwą, sceny batali -styczne, realizm szczegółów) opiewający przygotowania do wojny chocimskiej 1621-utworzony na kanwie dzien -ników rzeczywistego ucze -stnika bitwy Jakuba Sobie -skiego. Na to dzieło składa się prawda historyczna i dygresje autora, wyróżnić należy mowę wodza Chodkiewicza. Jest on konstruowany na wzór wiel -kich wodzów eposu, a w mo -wie swej odwołuje się do sar -mackiego mitu rycerza pols -kiego.
Sceny batalistyczne, realizm.
Poezja
"Kto mocniejszy ten lepszy"- wiersz dialog, traktujący o nietolerancji wobec innowier -ców w RP. Dochodzi do wniosku, że wiara i prawo jest po stronie większości- słabość musi się podporządkować. "Pospolite rusznie"- wiersz obrazek prezentujący szlachtę polską na pospolitym ruszeniu przeciw Kozakom. Szlachta śpi w bitewnym zgiełku, a dobosz który chce to przerwać otrzymu -je groźbę i przekleństwa. Jest to satyra na stan szlachecki. "Nierządem Polska stoi"- Wprowadza przypuszczenie, że gdyby nieboszczyk zobaczył ówczesną Polskę szybko wróciłby do grobu. Prawo wciąż się zmienia, nikt go nie przestrzega. Możni wyzyskują biednych i nierządem Polska stoi. Brutalna def. człowieka (głowa-garnek błota...).
Zestaw reform Poockiego. "Uporządkować prawo, bronić wolności wyznania, znieść liberum veto, sprawiedlowość wobec chłopów, powrót do ide -ałów rycerskich, myśleć o ojczyźnie".
D. Naborowski
misterna forma, powaga treści, filozoficzna wymowa. Tematy: życie(kruchość przemijanie), człowiek(kim jest?), czas(niszczące okrucień -stwo).
"Krótkość żywota". "Skondensowana filozofia przemijania w zdaniach krótkich, trafnych uderzają -cych.
"Był przodek, byłeś ty sam. Potomek się rodzi"definicja życia. Dźwięk, cień, dym, wiatr głos. Uświadamia że tak napra -wdę to życie to przeszłośc przecież każda chwila od razu się nią staje
"Cnota grunt wszystkiego". Utwór oparty o anaforę i poin -tę. Cały czas czytamy nic to...po czym barwnie prezentuje wszelkie słodycze ziemskiego życia. Jedyne o co opłaca się dbać to cnota: wier -ność Bogu, prawość. Tylko to sięga poza granice śmierci.
Erotyk "Do Anny", przez ana -forę, nagromadzenie i koncept prowadzi do ukazania przemija -nia. Nieustanne jest tylko uczu -cie. Naborowski uważa za prawdziwą - filozofię stoicką. W obliczu śmierci wszystkie dobra doczene są bezwarto -ściowe, szczęście wieczne zapewnia cnota, harmonia osiągana przez stateczny umysł człowieczy. Z wierszy Nabo -rowskiego emanuje obsesyjna metafora przemijania. Na różne sposoby ukazuje poeta znikom -ość życia, poszukuje wartości trwałych, harmonii między życiem a przeznaczeniem.
J. A. Morsztyn
pochodził z zamożnego, wpływowego rodu. Był arianinem; człowiekiem wykształconym. Związany był z dworem Tęczyńskich i królewskim: Władysława IV i Jana Kazimierza. Oskarżony o zdra -dę schronił się we Francji. Zyskał miano "polskiego Mariniego". Wiersze zawarł w tomach
"Lutnia" i "Kanikuła, albo psia gwiazda"
Tw. poezji dworskiej, mistrz konceptu w poezji, marinista, błaha treść w wyszukanej formie, opisywał dworski flirt, miłość zmysłową, grę miłosną a lubował się w dobieraniu jak najwymyślniejszych zasobów przedstawiania tematu. Niektóre jego utwory można nazwać pikantnymi erotykami. Pomysł. paradoks na którym oparty jest sonet "Do trupa". Zestawienie, porównanie i wskazanie podobieństw pomiędzy zakochanym a nieboszczykiem może zadzi -wić, a nawet wzbudzić niesmak. Zaskakująca pointa: trup ma lepiej! Tak, bo nic nie czuje, natomiast zakochany jest bezradny wobec swojego cierpienia. Ostry kontrast i brzy -dota w wierszu "Niestatek". Poeta przeobraża urodę zako -chanej w odrażający, makabry -czny portret i zdaje się szukać najokropniejszych określeń. Zamysł-uwaga o tym, jak uczucia odmieniają sposób widzenia-także jest wart uwagi. Rozbudowane anafory. "Cuda miłości" autor za pomocą antytez ("Jak żyję, serca już nie mając") wyraża cierpienie zakochanego człowieka, który nie jest w stanie uwolnić się od uczucia. Sonet jest często używany do określania uczuć. (Zawiera 2 zwrotki po 4 wersy i 2 po 3). Wiersze Morsztyna informują, że poezja nie musiała ograni -czać się do wiernego odwzo -rowywania rzeczywistości. Była ona zmysłowa; odbieranie wrażenia świata odbywało się przez zmysły zwane "informa -torami duszy". Dworskość poezji ujawnia się także w jej sprawności językowej. Według marinistów powinna była zaska -ki wać metaforami, śmiałymi porównaniami i paradoksem.
Samuel Twardowski temat miłości (jej zgubnych skutków "Nadobna Paskwilina, Dafnis w drzewo bobkowe przemi -eniła się".
Ks. Józef Baka - temat śmierci (makabryczny gro -teskowy, taniec) Uwagi o śmierci niechybnej.
Zbigniew Morsztyn- Voltum -temat wojny jej dwojakiego wymiaru. Twórcy tamtej epoki podejmowali takie tematy, jak miłość dworska, ludyczny wymiar poezji
Dramat. 1673 pierwsza stała siedziba teatralna na Zamku królewskim sztuki francuskie i włoskie, komedia rybałtowska
Pojęcia: Konserwatyzm- postawa zachowawcza, przy -wiązanie do tradycji i niechęć wobec wszystkich reform oraz innowacji.
Kosmopolityzm- postawa hołdująca obcym wzorcom, zapatrzenie w zagranicę. Rokoko-ostatnia faza baroku, lekkość, ulotność, wdzięk. Emblemat- forma twórczości charakterystyczna dla XVIIw, Polega na połączeniu obrazu i słowa, składa się z 3 cześci motta, ilustracji i wiersza. Sztuka: portret trumienny-wizerunek zmarłego umieszczony na krótszym boku trumny. Portret Sarmaty-szla -chcic z reguły przy stoliku, obok księga, krucyfiks.
OŚWIECENIE
Filozofia oświeceniowa wykreowała człowieka jako istotę wolną i rozumną, hasło "COGITO ERGO SUM"-"Myślę więc jestem"
Czasy encyklopedystów i wiel -kich filozofów, Woltera i Diderota
"powrót myśli do świata rzeczy"
Czasy Wielkiej Encyklopedii Francuskiej, krytycyzmu.
Wolter - "Kandyd czyli opty -mizm"-powiastka filoz. -wolte -rianizm. Wyraz optymistycznej filozofii Leibniza.
"Należy skupić się na uprawianiu swojego własnego ogródka"
D.Diderot: "Kubuś Fatalista i jego pan"
"Wszystko jest zapisane w górze"
Polska:
Collegium Nobilium-1740,Szkoła Rycerska-1765,Teatr Publiczny
Komisaja Edukacji Narodowej 1773
St.Naruszewicz - "Chud y literat"- krytyka zacofania sarmackiego.
Krasicki jako najwybitniejszy poeta pols.ośw.
XBW-ok. .200 bajek.
Realizował lit. jako narzędzie społecznej edukacji.
W bajkach, satyrach w sposób lekki i ironiczny czasem scepty -czny ale także z humorem wypowiada; gorzkie prawdy o świecie, panujących w nim stosunkach i o człowieku np. satyra
"Pijaństwo"-jako portret nipoprawnego pijaka.
Mistrzowsko łączył pasję krytyczną z humorem i śmiechem realizujac dewizę, broniąc uczuć.
"Żona modna" -satyra na kosmopolitki i łowców posagu.
"Świat zepsuty" - przygnębiający obraz zepsucia i anarchii. "Grozi burza,grzmi niebo,okręt nie zatonie,Majtki zgodne z żeglarzem, gdy staną w obronie, A choć bezpieczniej okręt opuścić i płynąć, Poczciwiej być w okręcie, ocalić lub zginąć"
"Do króla"-pochwała króla St.Augusta Ponia -towskiego -krytyka szlachty.
"Monachomachia"-krytyka wad duchowieństwa, parodia eposu-poemat heroikomiczny.
"Antymonachomachia"-palinodia
"Mikołaja Doświadczy -ńskiego przypadki"-powieść utopijna,Podróż i edukacja M.
J.U.Niemcewicz-"Powrót posła" - komedia polityczna, utwór propagandowy.Konflikt racji między konserwatystami-Gadulskimi i postępowymi Polakami, nosicielami staro -polskich cnót {Pdkomors -twem).
"Kochać ojczyznę i trzymać się cnoty" "Dom zawsze ustępo -wać powinien krajowi"
S.Staszic:"Uwagi nad życiem Jana Zamoy -skiego" "Przestrogi dla Polski"
"Z samych panów zguba Polaków"
H.Kołłątaj: "Do Stanisława Małachowskiego...Anonima listów kilka"
F.S.Jezierski:"katechizm o tajemnicach rządu polskiego"
...


Widzisz tylko część pracy, aby zobaczyć całość, musisz się zalogować.

Nie masz jeszcze u Nas konta? Na co czekasz? ZAREJESTRUJ SIĘ JUŻ TERAZ

Zapomniałeś hasła? Skorzystaj z formularza przypominającego hasło.


Czytano: 3977 , autor: agacjo , Ocena: 13.35

      Blip Śledzik Twitter Facebook Buzz Wykop

Inne podobne teksty do tytułu Barok, Oświecenie.

Brak podobnych prac w bazie danych.

Losowe teksty z tej samej kategorii

Czemu służy studium biografii psychiki Jurgena Stroopa?
Omów cechy różnych stylów funkcjonalnych
Zaskocz swojego nauczyciela od polskiego - zetaw pytań i odpowiedzi
Cechy tragedii antycznej - omów na przykładzie „Antygony” Sofoklesa.
Starożytność (5)
Motywy literackie - gotowa sciaga
Pochodzenie języka polskiego
Historyczne przyczyny oboczności fonetycznych.
Odwołując się do wybranych utworów L. Staffa, K. P. Tetmajera i J. Kasprowicza, przedstaw nastroje wpisane w młodopolską poezję.(matura ustna)
„Wieś nie jest tak prosta jak by się zdawało” Żeromski. Odwołując się do wybranych przykładów, przedstaw różne sposoby ukazywania wsi w literaturze.


Wasze komentarze

Brak komentarzy dla danej pracy.




Zmień kategorię:

Zobacz także:

Język polski
Antyk i Biblia Antyk i Biblia
Barok Barok
Biografie Biografie
Charakterystyki Charakterystyki
Gramatyka Gramatyka
Inne Inne
Konspekty Konspekty
Listy Listy
Materiały do matury Materiały do matury
Młoda polska Młoda polska
Motywy Motywy
Oświecenie Oświecenie
Plany wydarzeń Plany wydarzeń
Pozytywizm Pozytywizm
Prace przekrojowe Prace przekrojowe
Prasówki Prasówki
Prezentacje maturalne Prezentacje maturalne
Recenzje Recenzje
Renesans Renesans
Romantyzm Romantyzm
Rozprawki Rozprawki
Streszczenia Streszczenia
Średniowiecze Średniowiecze
Tematy wolne Tematy wolne
Wiersze Wiersze
Wspołczesność Wspołczesność
XX lecie XX lecie

A A A A - zmień wielkość czcionki


Oceń pracę:

Ocena pracy wynosi 13.35.

Informacje o pracy:

⇒Dodano: 2008-01-30 23:57:09
⇒Czytano: 3977
Autor: agacjo


Dodatkowe opcje:

Drukuj stronę
ZGŁOŚ NARUSZENIE
Wyślij znajomemu
Dodaj do ULUBIONYCH



Dodaj komentarz:

Tytuł:

Treść: