Strona główna » Liceum » Język polski » Barok


Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że literatura baroku to przerost formy nad treścią?



Poprzednia praca: Barok w pytaniach i odpowiedziach.
Następna praca: Sprawozdanie z "Cyda"



Treść: Barok to epoka literacka między odrodzeniem a oświeceniem, obejmująca w zasadzie wiek XVII, choć także zjawiska z końca XVI. Nazwa Barok pochodzi prawdopodobnie od portugalskiego słowa "barocco" oznaczającego rzadką i cenną perłę o nieregularnym kształcie lub też "baroco" - na-zwy sylogizmu, tj sposobu rozumowania niezbyt skomplikowanego. Termin "barok" zapożyczono z historii sztuki, gdzie stosowany był dla określenia dziwactwa i nieregularności w sztuce. Przyjęcie go przez epokę literacką sugeruje, że będzie w niej mowa o twórczości niezwykłej i dziwnej. Owa nie-zwykłość wyniknie przede wszystkim z ograniczenia treści utworów i rozbudowania form jej wyrazu.
Barok postawił sobie za zadanie szokowanie i zaskakiwanie odbiorcy swoją oryginalnością i formą. Dlatego też twórcy tego okresu, tacy jak Daniel Naborowski czy Jan Andrzej Morsztyn stwo-rzyli nowy styl poetycki przesycony środkami stylistycznymi (porównania, przenośnie, epitety, gry słów, mnożenie określeń na ten sam temat). Rozbudowane, kunsztowne środki poetyckie często kon-trastowały z zawartością myślową utworu. Morsztyn uważał, że poezja powinna przede wszystkim zadziwiać, zachwycać niezwykłością metafor, szokujących paradoksów, zaskakujących porównań. Podstawą poezji miał być koncept poetycki, czyli oparcie utworu na zaskakującym, niezwykłym i za-dziwiającym pomyśle. Dostrzec tu należy przede wszystkim wpływ znanego włoskiego twórcy baro-kowego, G. Mariniego. Stworzył on nowy kierunek w poezji, nazwany później od nazwiska swego twórcy marinizmem. Według marinistów miała ona zaskakiwać niezwykłością formy i olśniewać czy-telnika, jednocześnie go bawiąc. Była to głównie poezja salonowa, błyskotliwa, o błahej, nierzadko frywolnej treści i pięknej, misternej formie.
Jan Andrzej Morsztyn jest czołowym reprezentantem dworskiej poezji barokowej. Jego doro-bek poetycki określa się mianem "błahej treści w wyszukanej formie". Źródłem takiego miana jest fakt, iż Morsztyn jako marinista skupił swe działania literackie na poszukiwaniu nowych, kunsztow-nych i zaskakujących form wyrażania treści. Tematami jego utworów nie są ani problemy egzysten-cjalne, ani prawdy filozoficzne. Bywają nimi życie dworskie, miłość, flirty, "gra miłosna" - stąd inne określenie J. A. Morsztyna - poeta miłości. Tomiki poezji Morsztyna noszą tytuły "Kanikuła albo psia gwiazda" i "Lutnia". Morsztyn jest mistrzem barokowej maniery, używa często kontrastu, paradoksu, licznie także stosuje oksymorony. W utworze "Do trupa" paradoksy i kontrasty mają dowieść czytelni-kowi, że trup znajduje się w o wiele lepszej sytuacji niż człowiek żyjący, a nieszczęśliwie zakochany. Natomiast w wierszu "Niestatek" spotykamy się z anaforą, czyli wielokrotnym powtórzeniem tego samego początku wersu. Tu kolejne linijki tekstu rozpoczynają się od słowa "prędzej", a następnie jest wyliczany szereg paradoksów:
"Prędzej kto wiatr w wór zamknie (...) .
Prędzej morze burzliwe groźbą uspokoi (...)"
Charakterystyczne, przewijające się w jego wierszach obrazy to: bladość twarzy, łomot serca, skarga, żal. Pojawiają się również paralelizmy składniowe, czyli kolejne zdania mają analogiczną, równoległą budowę.
Daniel Naborowski łączy w swej poezji barokową formę wiersza (konceptyzm, kunsztowność, zaskakiwanie odbiorcy) z istotną, poważną tematyką. Motywy, jakie przewijają się w jego wierszach są na wskroś barokowe. Naborowski, tak jak inni twórcy tego okresu, rozważali bowiem takie proble-my, jak przemijalność, ulotność i kruchość życia, destrukcyjny i niszczący wpływ czasu. Rozważa również kondycję człowieka, ułomność jego ciała i trwałość duszy. Poeta także porusza tę tematykę, szukając jednocześnie najlepszej formy, by wyrazić swe przemyślenia. Mówi o konieczności pogo-dzenia się z wyrokami Boga, a nie o próżnym lamentowaniu i rozpaczaniu. Poezja Naborowskiego jest przede wszystkim refleksją filozoficzną. Uwiecznia ona rozterki człowieka, który odczuwa swą prze-mijalność, szuka wartości stałych i trwałych, analizuje relacje Bóg - człowiek, człowiek - czas, czło-wiek - świat. Można określić ten typ poezji jako poezję metafizyczną i intelektualną. Jednakże o cha-rakterystycznych własnościach stylu barokowego przesądza nasycenie go ogromną ilością różnorakich nowych elementów poetyckich. Stosował on najbardziej wyszukane porównania, przenośnie, epitety, anafoty ("Do Anny"). Naborowski podczas pisania wierszy używa również inwersji tak jak w wierszu "Cnota grunt wszystkiego"
"Tą kto żyje, ma dosyć, choć nie ma niczego"
Innym reprezentantem nurtu dworskiego był Wacław Potocki. Pisał wiele, jego spuścizna lite-racka jest niezwykle obfita. W swoich utworach poruszał sprawy ówczesnej Rzeczpospolitej. Kryty-kował społeczeństwo za brak patriotyzmu, nietolerancję religijną i egoizm. Duchowieństwu zarzucał zachłanność, zakłamanie. Ostrzegał społeczeństwo przed upadkiem państwa. Wartość poezji Potockie-go podnosi jego język, który jest szczególnie barwny, o niepowtarzalnej obrazowości i sile wyrazu, zbliżonej w swej prostocie do mowy ludowej. Jego utwory mają charakter podniosły, występują liczne kontrasty, przenośnie, inwersje oraz wtrącenia równoważników. Jednym słowem utwory jego są połą-czeniem barokowej, rozbudowanej formy z poważną tematyką.
Przedstawicielem literatury sarmackiej jest Jan Chryzostom Pasek, który wybił się nad innych talentem i popularnością. Uprawianym przez niego gatunkiem był pamiętnik, przez który stał się wspaniałym gawędziarzem. Jego "Pamiętniki" tętnią życiem, pojawiają się mocne dowcipy. Dzieło jest barwne, pełne ruchu, gwaru, werwy i temperamentu. Wartki tok opowiadania świadczy o dużym talencie pisarskim autora. Ludzie i zdarzenia, wyprawy wojenne, uczty i kłótnie, których jest pełno są doskonale opisane. Pasek opisywał wszystko z humorem, potocznym językiem, jakim zwykła mówić w XVII wieku szlachta polska. Był to język rubaszny, gęsto przetykany łaciną. W utworze nie brak też przenośni i kwiecistych porównań. Pamiętniki Paska są skarbnicą wiedzy o codziennym życiu, zwy-czajach ówczesnej szlachty. Były one również podręcznikiem języka staropolskiego dla twórców ko-lejnych epok, Mickiewicza, Sienkiewicz.
Po przedstawieniu krótkich charakterystyk twórczości czterech znaczących twórców polskiego baroku mogę odpowiedzieć na zadane wcześniej pytanie. Odpowiadam, że nie zgadzam się ze stwier-dzeniem, że literatura baroku to przerost formy nad treścią. Jak wiadomo w baroku bardzo przywiązy-wano uwagę do formy, co u niektórych twórców miało wpływ na błahą treść jak u Morsztyna. Jednak byli twórcy, którzy oprócz wyszukanej formy zwracali również uwagę na treść. Wacław Potocki i Jan Chryzostom Pasek opisywali rzeczywistość pozostawiając innym pokoleniom w spadku "dokumenta-cję" tamtych lat. Również Daniel Naborowski łączył w swej poezji barokową formę wiersza z proble-matyką nurtującą barokowego człowieka....


Widzisz tylko część pracy, aby zobaczyć całość, musisz się zalogować.

Nie masz jeszcze u Nas konta? Na co czekasz? ZAREJESTRUJ SIĘ JUŻ TERAZ

Zapomniałeś hasła? Skorzystaj z formularza przypominającego hasło.


Czytano: 2397 , autor: agacjo , Ocena: 82.97

      Blip Śledzik Twitter Facebook Buzz Wykop

Inne podobne teksty do tytułu Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że literatura baroku to przerost formy nad treścią?

Czy komedia Moliera "Świętoszek" jest utworem wyrosłym z klimatu epoki i czy zachowuje swoją aktualność ? (2)
Czy pieniądz niszczy w człowieku uczucia wyższe? (na podstawie „Skąpca” Moliera)
Czy Don Kichota należy uważać za wzór, czy antywzór średniowiecznego rycerza chrześcijańskiego?
Czym było pamiętnikarstwo barokowe? Zalety artystyczne Pamiętników Jana Chryzostoma Paska.
Czym różni się barok szlachecki Potockiego od baroku sarmackiego Paska i baroku dworskiego Morsztyna?
Literatura jest zwierciadłem, w którym odbijają się wizerunki Polski i Polaków. Czy lustro mówi prawde?-Barok
Czy „ Świętoszek” Moliera jest utworem aktualnym? Opinie uzasadnij znanymi Ci faktami z życia współczesnego.


Losowe teksty z tej samej kategorii

Barok (4)
W jaki sposób w Rzecypospolitej ludzi wyrażali swoje uczucia?
Nurt dworski poezji barokowej (Jan Andrzej Morsztyn).
Czy pieniądz niszczy w człowieku uczucia wyższe? (na podstawie „Skąpca” Moliera)
Żeromski wobec pozytywizmu i romantyzmu ...
Rembrandt (malarz baroku)
Straty Terytorialne w Polsce w XVII wieku.
Barok. (3)
Barok. (5)
Co śmieszy, a co oburza w komediach Moliera?


Wasze komentarze

Brak komentarzy dla danej pracy.




Zmień kategorię:

Zobacz także:

Język polski
Antyk i Biblia Antyk i Biblia
Barok Barok
Biografie Biografie
Charakterystyki Charakterystyki
Gramatyka Gramatyka
Inne Inne
Konspekty Konspekty
Listy Listy
Materiały do matury Materiały do matury
Młoda polska Młoda polska
Motywy Motywy
Oświecenie Oświecenie
Plany wydarzeń Plany wydarzeń
Pozytywizm Pozytywizm
Prace przekrojowe Prace przekrojowe
Prasówki Prasówki
Prezentacje maturalne Prezentacje maturalne
Recenzje Recenzje
Renesans Renesans
Romantyzm Romantyzm
Rozprawki Rozprawki
Streszczenia Streszczenia
Średniowiecze Średniowiecze
Tematy wolne Tematy wolne
Wiersze Wiersze
Wspołczesność Wspołczesność
XX lecie XX lecie

A A A A - zmień wielkość czcionki


Oceń pracę:

Ocena pracy wynosi 82.97.

Informacje o pracy:

⇒Dodano: 2008-01-30 23:56:45
⇒Czytano: 2397
Autor: agacjo


Dodatkowe opcje:

Drukuj stronę
ZGŁOŚ NARUSZENIE
Wyślij znajomemu
Dodaj do ULUBIONYCH



Dodaj komentarz:

Tytuł:

Treść: